Prompt Mühendisliği — Solopreneur Rehberi
Amaç
AI'dan profesyonel kalitede çıktı almak için pratik teknikler. Akademik teori yok — kopyala-yapıştır yapabileceğin şablonlar ve hemen uygulayabileceğin kurallar. Solopreneur olarak AI, senin ilk çalışanın. Ama ona iyi brief vermezsen kötü iş çıkarır.
Kategori: Yapay Zeka ve Otomasyon Ön koşul: Claude veya ChatGPT hesabı Seviye: Başlangıç → Orta
Temel Çerçeve: RACE
Her prompt'u bu 4 katmanlı yapıyla kur:
| Katman | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Role (Rol) | AI'ya kim olduğunu söyle | "Sen 10 yıllık deneyimli bir SaaS copywriter'ısın" |
| Action (Eylem) | Ne yapmasını istediğini söyle | "Bir landing page headline'ı yaz" |
| Context (Bağlam) | İşin arka planını ver | "Ürünüm freelancerlar için zaman takip aracı, aylık ₺99" |
| Example (Örnek) | Beklediğin çıktıyı göster | "Şu tarz olsun: 'Stop trading time for money'" |
Neden çalışır? AI, bağlam ne kadar spesifikse o kadar iyi çıktı verir. "Bir metin yaz" dersen ortalama bir şey alırsın. RACE ile yönlendirirsen profesyonel çıktı alırsın.
5 Temel Prompt Kalıbı
1. İçerik Üretimi (Blog, Sosyal Medya, E-posta)
Rol: Sen [niş alanı] konusunda uzman bir içerik stratejistsin. Hedef kitle: [kitle tanımı — yaş, meslek, acı noktası]. Görev: [içerik türü] yaz. Ton: [konuşkan / profesyonel / eğitici / ikna edici]. Uzunluk: [kelime sayısı veya paragraf sayısı]. Format: [madde listesi / hikaye / listicle / how-to]. Şu yapıyı kullan: - Dikkat çekici açılış (ilk cümle kancası) - Ana mesaj (3 alt başlıkla) - Kapanış + call-to-action Örnek ton: "[buraya beğendiğin bir içerikten 2-3 cümle yapıştır]"
2. Araştırma ve Analiz (Rakip, Pazar)
Rol: Sen [sektör] alanında deneyimli bir iş analisti sin. Görev: [rakip/pazar/trend] analizi yap. Kapsam: [coğrafya, zaman dilimi, segment]. Şu çerçeveyi kullan: 1. Mevcut durum özeti (5 madde) 2. Güçlü ve zayıf yönler tablosu 3. Fırsatlar (3 tane, her biri potansiyel gelir tahminiyle) 4. Tehditler ve riskler 5. Benim için 3 aksiyon önerisi (öncelik sırasıyla) Kaynak olarak bilinen verileri kullan. Emin olmadığın yerleri "[doğrulanmalı]" olarak işaretle.
3. Kod ve Otomasyon (Script, Entegrasyon)
Rol: Sen [dil/platform] konusunda senior bir geliştiricisin. Görev: [ne yapmasını istediğini anlat]. Ortam: [Node.js / Python / Zapier / Make.com / vb.]. Kısıtlamalar: [API limiti, maliyet, güvenlik]. Şunları dahil et: - Çalışan kod (kopyala-yapıştır edilebilir) - Adım adım kurulum talimatları - Hata durumları için error handling - Yorumlar Türkçe olsun Kod seviyem: [başlangıç / orta / ileri] — buna göre açıkla.
4. Düzenleme ve İyileştirme (Yeniden Yaz, Sadeleştir, Çevir)
Aşağıdaki metni [düzenle / sadeleştir / yeniden yaz / çevir]. Kurallar: - Ton: [mevcut tonu koru / daha resmi yap / daha samimi yap] - Uzunluk: [%30 kısalt / aynı uzunlukta tut / genişlet] - Hedef: [daha ikna edici / daha net / SEO uyumlu / daha profesyonel] - Koruma: [teknik terimleri değiştirme / marka adını koru / sayıları değiştirme] Metin: """ [metni buraya yapıştır] """
5. Strateji ve Beyin Fırtınası (Fikir, Plan, Karar)
Rol: Sen benim iş danışmanımsın. Beni iyi tanıyorsun: - İşim: [ne yaptığını 1 cümleyle anlat] - Gelirim: [aylık gelir aralığı] - Hedefim: [6 aylık hedef] - En büyük engelim: [1 cümle] Görev: [karar / plan / fikir üretimi] konusunda yardım et. Şu formatta cevap ver: 1. Durumun kısa analizi (3 cümle) 2. 3 seçenek (her birinin artıları, eksileri, tahmini etkisi) 3. Senin tavsiyeni seç ve nedenini açıkla 4. İlk 7 günlük aksiyon planı
System Prompt Kurulumu
System prompt, her konuşmanın başında AI'ya verdiğin kalıcı talimattır. Claude'da "Project Instructions", ChatGPT'de "Custom Instructions" olarak ayarlanır.
Neden önemli? Her seferinde aynı bağlamı tekrar vermekten kurtarır. AI seni "tanır" hale gelir.
Solopreneur system prompt şablonu:
Sen benim iş asistanımsın. Hakkımda bildiklerin: - [İşin ne, kime satıyorsun, fiyat aralığın] - [Hedef kitlen kim, en büyük acı noktaları] - [Mevcut gelir, hedef gelir, zaman çerçevesi] - [Kullandığın araçlar: Notion, Figma, VS Code, vb.] - [Tercih ettiğin ton: samimi ama profesyonel] Kuralların: - Kısa ve net cevap ver, gereksiz uzatma - Somut örnekler ve rakamlar kullan - Emin olmadığın bilgileri belirt - Türkçe cevap ver (teknik terimler İngilizce kalabilir)
Chain-of-Thought: Adım Adım Düşündürme
Prompt'una "adım adım düşün" veya "think step by step" eklemek çıktı kalitesini ciddi ölçüde artırır. Özellikle şu durumlarda kullan:
- Karmaşık analiz veya karşılaştırma
- Matematik veya hesaplama içeren talepler
- Çok adımlı planlama
- Hata ayıklama (debugging)
Örnek: "Bu fiyatlandırma stratejisini analiz et. Adım adım düşün: önce mevcut durumu özetle, sonra her seçeneğin etkisini hesapla, en son tavsiyeni ver."
Few-Shot: Örnekle Gösterme
AI'ya ne istediğini anlatmak yerine göster. 2-3 örnek vermek çıktı kalitesini %40-60 artırır.
Kötü prompt: "Müşteri testimonial'ı yaz." İyi prompt:
Şu örneklere benzer bir müşteri testimonial'ı yaz: Örnek 1: "Aracı kullanmaya başladıktan sonra haftalık 5 saatimi geri kazandım. Artık müşteri takibini unutmuyorum." — Ayşe, freelance tasarımcı Örnek 2: "İlk ayda 3 yeni müşteri kazandım, çünkü tekliflerimi çok daha hızlı gönderebiliyorum." — Mert, danışman Şimdi benzer tonda, bir yazılım geliştirici için yaz. Ürün: proje yönetim aracı.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Neden kötü | Çözüm |
|---|---|---|
| Belirsiz prompt | "Bir şey yaz" → ortalama çıktı | RACE çerçevesini kullan, spesifik ol |
| Aşırı uzun prompt | AI önemli detayları kaçırır | En kritik bilgiyi başa koy, 300 kelimeyi geçme |
| Bağlam vermemek | AI varsayım yapar, genelde yanlış | İşini, kitlesini, hedefini 2-3 cümleyle anlat |
| Örnek vermemek | AI senin tarzını bilemez | En az 1 örnek göster (few-shot) |
| Tek seferde her şeyi istemek | Kalite düşer | Büyük işleri adımlara böl, her adımı ayrı iste |
Temperature ve Token Ayarları
- Temperature (0.0 - 1.0): Yaratıcılık düğmesi. 0.0 = tutarlı ve öngörülebilir, 1.0 = yaratıcı ve sürprizli.
- Kod yazımı: 0.0-0.2 (hata istemezsin)
- İş metinleri: 0.3-0.5 (tutarlı ama sıkıcı değil)
- Beyin fırtınası: 0.7-0.9 (çılgın fikirler gelsin)
- Max Tokens: Cevap uzunluğu limiti. 500 token ~ 375 kelime. Kısa cevap istiyorsan düşük tut, detaylı analiz istiyorsan yükselt.
Örnek Çıktı
Aşağıda 5 kategoride kullanıma hazır prompt şablonları:
markdown# 1. İçerik — Haftalık Newsletter Sen SaaS dünyasında uzman bir içerik editörüsün. Solopreneurlere yönelik haftalık newsletter yaz. Konu: [bu haftanın konusu]. Ton: samimi, pratik, buzzword'süz. Yapı: 1 ana ders (3 paragraf) + 3 kısa kaynak linki açıklaması + 1 CTA (ücretsiz deneme). Uzunluk: 400 kelime. Türkçe yaz. # 2. Araştırma — Rakip Analizi Sen bir pazar araştırma analistsin. Şu 3 rakibi karşılaştır: [Rakip A], [Rakip B], [Rakip C]. Kriterler: fiyatlandırma, özellikler, hedef kitle, zayıf noktalar. Tablo formatında sun. Sonunda "benim ürünüm nasıl farklılaşabilir" sorusuna 3 somut öneri ver. # 3. Kod — Zapier Alternatifi Script Sen senior bir Python geliştiricisisin. Bana [X API]'den veri çeken ve [Y aracına] yazan bir Python scripti yaz. Ortam: Python 3.11, requests kütüphanesi. Error handling ekle. Cron job olarak çalışacak. Yorumlar Türkçe olsun. Kurulum adımlarını da anlat. # 4. Düzenleme — Landing Page Metni Aşağıdaki landing page metnini yeniden yaz. Hedef: dönüşüm oranını artırmak. Kurallar: (a) headline'ı fayda odaklı yap, (b) jargonu temizle, (c) sosyal kanıt ekle, (d) CTA'yı güçlendir. Orijinal uzunluğu koru. Metin: """[yapıştır]""" # 5. Strateji — Fiyat Artışı Kararı Sen benim iş danışmanımsın. Mevcut fiyatım: ₺99/ay, 230 aktif müşteri. ₺149/ay'a çıkmayı düşünüyorum. Adım adım düşün: (1) churn riski hesapla (%5-15 aralığında senaryolar), (2) gelir etkisi tablosu, (3) geçiş stratejisi (grandfather, gradual, cold turkey), (4) tavsiyeni ve uygulama takvimini ver.
